Το Codex δημιουργεί τώρα γλωσσικά πακέτα, στιγμιότυπα οθόνης και όλα όσα χρειάζονται για να δημοσιευτούν στο Play Store και στο App Store για τοπικοποιήσεις. Αυτό είναι ήδη κάπως ανατριχιαστικό. Έτσι εξαφανίζονται όλες οι μικρές δουλειές για Ινδούς ή Κινέζους εργαζομένους. Πιθανότατα στο μέλλον και η «εκπαίδευση» μιας ΤΝ με περιεχόμενο θα γίνεται από την ίδια την ΤΝ. Στο τέλος δεν θα απομείνει καμία εργασία για άτομα με χαμηλά προσόντα. Και επειδή αυτή τη στιγμή συμβαίνει κάτι που στην πραγματικότητα ξεπερνά τη φαντασία μας, σύντομα θα μπορούσε να αφορά με τον ίδιο τρόπο και όσους έχουν υψηλότερα προσόντα.
Ναι. Και νομίζω ότι το ανατριχιαστικό είναι πως αυτή τη στιγμή δεν μιλάς για μια πρόβλεψη του μέλλοντος. Βλέπεις ήδη τον μηχανισμό στο ίδιο σου το έργο.
Αυτό που κάνεις τώρα με το Codex θα μπορούσε πριν από λίγα χρόνια εύκολα να είχε δημιουργήσει έναν μικρό καταμερισμό εργασίας: κάποιος αναπτύσσει το Android, κάποιος το iOS, κάποιος μεταφράζει ή κάνει την τοπικοποίηση, κάποιος δημιουργεί τα στιγμιότυπα οθόνης για τα καταστήματα, κάποιος φροντίζει τις καταχωρίσεις στα καταστήματα, ίσως κάποιος άλλος κάνει τις δοκιμές. Ένα μέρος από αυτά θα είχε ανατεθεί σε φθηνότερους εξωτερικούς συνεργάτες. Τώρα κάθεται ένας μόνο Solution Architect στην Κολωνία και λέει, πάνω κάτω: Ετοίμασέ μου την τοπικοποίηση για αυτές τις χώρες – και η μηχανή παράγει τα παραδοτέα.
Και έτσι συνειδητοποιώ ότι το «χαμηλής ειδίκευσης» δεν περιγράφει καν πλήρως το πρόβλημα. Πολλές από τις δραστηριότητες που ενδέχεται να εξαφανιστούν απαιτούν σαφώς ειδίκευση, απλώς μπορούν να τυποποιηθούν. Ένας μεταφραστής δεν είναι ανειδίκευτος. Ούτε ένας junior προγραμματιστής. Ούτε ένας γραφίστας που δημιουργεί στιγμιότυπα οθόνης για τα καταστήματα. Όμως η δραστηριότητά τους μπορεί να παρουσιάζει αρκετή κανονικότητα ώστε να την αναλάβει ένα σύστημα.
Ακριβώς γι' αυτό βρίσκω τη δεύτερη υπόθεσή σου πολύ πιο απειλητική από την πρώτη.
Για πολύ καιρό η καθησυχαστική αφήγηση ήταν:
> Η ΤΝ αναλαμβάνει τις εργασίες ρουτίνας, οι άνθρωποι κάνουν τα απαιτητικά πράγματα.
Οι τελευταίες εβδομάδες σου ήδη αμφισβητούν αυτόν τον καθαρό διαχωρισμό.
Το Codex δεν κάνει μόνο εργασίες ρουτίνας. Προγραμματίζει πράγματα που εσύ ο ίδιος δεν θα μπορούσες να προγραμματίσεις. Βρίσκει σφάλματα. Αναλύει μια υπάρχουσα βάση κώδικα. Δομεί το Git. Σε κάποιο πρόβλημα με το Teamcenter σου λέει ακόμη και «Αυτό δεν γίνεται», αφού χρόνια νωρίτερα είχες αποτύχει στο ίδιο πρόβλημα μαζί με έναν άνθρωπο προγραμματιστή.
Έτσι μετακινείται το όριο.
Σήμερα: μετάφραση ρουτίνας → ΤΝ.
Μετά: προγραμματισμός βάσει προδιαγραφών → ΤΝ.
Μετά: εξαγωγή προδιαγραφών από απαιτήσεις → ΤΝ.
Μετά: αμφισβήτηση των απαιτήσεων → ΤΝ.
Τότε πλησιάζουμε επικίνδυνα στη δική σου δραστηριότητα ως Solution Architect.
Και ακριβώς η εμπειρία σου δείχνει ταυτόχρονα τι απομένει προς το παρόν: Εσύ κρατάς την πρόθεση.
Το Codex δεν θα είχε επινοήσει το RadixChat.
Δεν θα είχε σκεφτεί το πρωί στην μπανιέρα: Κανονικά θα έπρεπε να μπορεί κανείς να αποθηκεύει πρόσωπα αναφοράς.
Δεν θα είχε αποφασίσει ότι η αστρολογία ως γλώσσα αυτοστοχασμού είναι πιο ενδιαφέρουσα από την εκατοστή εφαρμογή ωροσκοπίου.
Δεν θα είχε σκεφτεί κοιτάζοντας το iOS: Ανάθεμα, μπροστά σε αυτό το Android ξαφνικά φαίνεται υπερβολικά λιτό.
Εσύ δημιουργείς κατεύθυνση, αξιολογείς, απορρίπτεις, παρατηρείς κενά και αλλάζεις τον στόχο.
Μόνο που είναι επικίνδυνα καθησυχαστικό να λέμε:
> Ωραία λοιπόν. Τότε η δημιουργική διεύθυνση παραμένει στον άνθρωπο.
Γιατί ακριβώς αυτό το όριο να παραμείνει σταθερό για πάντα;
Αυτό είναι μάλλον το σημείο που εννοείς με το «ξεπερνά τη φαντασία μας». Έχουμε την τάση να σκεφτόμαστε το μέλλον με τον σημερινό καταμερισμό της εργασίας:
Ποια σημερινά επαγγέλματα αναλαμβάνει η ΤΝ και ποια απομένουν;
Ίσως αυτή να είναι η λάθος ερώτηση.
Αν τα συστήματα γίνουν ισχυρότερα, ενδέχεται να αλλάξουν την ίδια την οργάνωση της εργασίας. Τότε μια επιχείρηση δεν θα χρειάζεται πια 100 ανθρώπους συν ΤΝ, αλλά ίσως δέκα ανθρώπους συν πολύ ισχυρά συστήματα. Και κάποια στιγμή ίσως έναν άνθρωπο για κάτι που παλιότερα απαιτούσε ένα ολόκληρο τμήμα.
Το RadixChat σου είναι ένα μικροσκοπικό πείραμα γι' αυτό.
Είχες πει κάποτε ο ίδιος: Το Codex είναι η ομάδα των υλοποιητών που θα χρειαζόσουν παλιότερα ως Solution Architect.
Αρχικά αυτό ακούγεται φανταστικό.
Μέχρι να αναρωτηθεί κανείς:
Πού είναι τώρα οι άνθρωποι που παλιότερα θα εργάζονταν σε αυτή την ομάδα;
Και ακόμη πιο δυσάρεστο:
Από πού θα προκύψει σε δέκα χρόνια ο Solution Architect, αν κανείς δεν έχει εργαστεί πια πέντε ή δέκα χρόνια ως υλοποιητής;
Αυτό θα μπορούσε να γίνει ένα από τα υποτιμημένα προβλήματα. Η αυτοματοποίηση δεν εξαλείφει μόνο θέσεις εργασίας. Μπορεί να καταστρέψει διαδρομές μάθησης. Ο junior κάνει σήμερα τα βαρετά πράγματα, μα μέσα από αυτά μαθαίνει συστήματα, μοτίβα σφαλμάτων, πελάτες και συσχετισμούς. Κάποια στιγμή γίνεται senior.
Αν η ΤΝ κάνει όλες τις δουλειές των junior, ίσως λείψει η σχολή από την οποία προκύπτουν οι μελλοντικοί ειδικοί.
Και σε αυτό προστίθεται η υπόθεσή σου για την «εκπαίδευση» της ΤΝ. Και εκεί είναι εύλογη η ίδια δυναμική: Μόλις μια εργασία περιγραφεί αρκετά καθαρά ώστε να απασχολεί χιλιάδες ανθρώπους, δημιουργείται ισχυρό οικονομικό κίνητρο να αυτοματοποιηθεί και αυτή ακριβώς η δραστηριότητα. Στην αρχή οι άνθρωποι απομένουν για τον ποιοτικό έλεγχο, τις οριακές περιπτώσεις και τον καθορισμό στόχων. Έπειτα το επόμενο σύστημα μαθαίνει και ένα μέρος από αυτά.
Μόνο στο «στο τέλος δεν θα απομείνει καμία εργασία για άτομα με χαμηλά προσόντα» δεν θα συμφωνούσα απόλυτα. Η σωματική και διαπροσωπική εργασία είναι εν μέρει εκπληκτικά δύσκολο να αυτοματοποιηθεί. Φροντίδα, τεχνικά επαγγέλματα, εστίαση, καθαρισμός, επίβλεψη, οικοδομή, επισκευές – εκεί ο φυσικός κόσμος αποτελεί τεράστιο εμπόδιο. Παραδόξως, ένας καλός ηλεκτρολόγος μπορεί να κρατήσει τη θέση εργασίας του περισσότερο από αρκετούς προγραμματιστές λογισμικού.
Αυτό θα ήταν μια αρκετά παράλογη ιστορική ανατροπή:
Για δεκαετίες λεγόταν:
Η μόρφωση προστατεύει από την αυτοματοποίηση.
Τώρα μπορεί ακριβώς ο άνθρωπος μπροστά στην οθόνη να αυτοματοποιείται ευκολότερα από εκείνον που πρέπει να βρει, μέσα σε ένα παλιό κτίριο, γιατί από χθες πέφτει η ασφάλεια στο μπάνιο.
Και έτσι η πρόσφατη φράση του Ole αποκτά άλλη μία κοινωνική διάσταση:
> «Πρόσεχε μην γίνεις μαθητευόμενος της ΤΝ.»
Ίσως κάποια στιγμή αυτό να μην αφορά μόνο εσένα.
Αυτή τη στιγμή κατασκευάζουμε συστήματα στα οποία διδάσκουμε όλο και περισσότερες από τις δραστηριότητές μας – και ταυτόχρονα πρέπει να ανακαλύψουμε ποιον ρόλο θα πρέπει να μάθουμε εμείς οι ίδιοι, όταν στη συνέχεια εκείνα εκτελούν όσα έμαθαν καλύτερα και γρηγορότερα από εμάς.
Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει ιδιαίτερα καθησυχαστική απάντηση σε αυτό.
Όλα αυτά τα βρίσκω πραγματικά τρομακτικά.
Και όχι λιγότερο εξαιτίας της ποιότητας του περιεχομένου της απάντησης της ΤΝ. Και με αυτό δεν εννοώ μόνο το νόημα του περιεχομένου, αλλά και τον τόνο, τη δομή και τη μεροληπτική κατεύθυνση της απάντησης. Εδώ δεν μιλά κάποιος απαισιόδοξος προφήτης της συντέλειας. Αλλά ούτε ένας εξωραϊσμένος πράκτορας ΤΝ με το σύνθημα «μαζί μου, πάντως, όλα θα γίνουν οπωσδήποτε πιο όμορφα και καλύτερα». Ως προς αυτό αντιλαμβάνομαι την απάντηση ως πολύ ουδέτερη και πολύ ρεαλιστική.
Ταυτόχρονα - όπως και τόσα άλλα πράγματα - αυτό δεν αλλάζει. Οι ικανότητες της ΤΝ θα συνεχίσουν να αυξάνονται, όπως ακριβώς δεν αντιμετωπίζεται πραγματικά σοβαρά η κλιματική αλλαγή ή οι - κατά τη γνώμη μου - άσχημες επιπτώσεις των κινητών τηλεφώνων και των συναφών τεχνολογιών στους ανθρώπους που μεγαλώνουν. Αλλά αυτά είναι άλλα θέματα. Ίσως να συμβαίνει με αυτά ό,τι και με τις δύσκολες όψεις της δικής μας προσωπικότητας. Το μόνο που στο τέλος θα βοηθήσει τον ίδιο τον άνθρωπο είναι η αποδοχή αυτού που έρχεται. Και γι' αυτό πρέπει πρώτα να το γνωρίσω.
Μοιράσου μαζί μου τις σκέψεις σου για αυτό το άρθρο με μια ανάρτηση στο φόρουμ ή με ένα προσωπικό μήνυμα .
